Migren ile uyku neden bu kadar ilişkili?
Uyku ve migren, beyinde ortak bölgeler ve ileticiler üzerinden düzenlenir. Uykuyu ve uyanıklığı yöneten beyin sapı ve hipotalamus bölgeleri, migren atağının başlamasında da rol oynar. Bu nedenle uyku düzenindeki değişiklikler migren eşiğini etkileyebilir.
İlişki çift yönlüdür:
- Uykusuzluk, uyku bölünmesi ve uyku saatlerinin değişmesi atakları tetikleyebilir.
- Sık ataklar ve ağrı, uykuya dalmayı ve uykuyu sürdürmeyi zorlaştırır.
- Uyku, birçok kişide migren atağının sonlanmasına yardımcı olur.
Hangi uyku sorunları migrenle birlikte sık görülür?
Migren ve uyku bozukluklarını inceleyen sistematik bir derlemede, migreni olan kişilerde uykusuzluk, uyku apnesi ve huzursuz bacak sendromunun daha sık görüldüğü bildirilmiştir.
- Uykusuzluk: Migreni olan kişilerde sıktır; ataklarda artışla ilişkilidir.
- Uyku apnesi: Horlama, uykuda nefes durması ve sabah baş ağrısıyla seyredebilir.
- Huzursuz bacak sendromu: Akşamları bacaklarda huzursuzluk uykuya dalmayı geciktirir.
- Gece diş sıkma: Sabah çene ve şakak ağrısına yol açabilir.
Uyku apnesi migreni nasıl etkiler?
Obstrüktif uyku apnesinde uyku sırasında üst solunum yolu tekrar tekrar kapanır; kandaki oksijen düzeyi düşer ve uyku sık sık bölünür. Bu durum sabahları başlayan, genellikle iki yanlı ve birkaç saat içinde azalan baş ağrısına yol açabilir. Migreni olan kişilerde uyku apnesi atak sıklığını artırabilir.
Yüksek sesli horlama, eşin fark ettiği nefes durmaları, sabah ağız kuruluğu ve gündüz aşırı uykululuk uyku apnesini düşündüren belirtilerdir. Bu belirtiler varsa uyku testi açısından değerlendirme önerilir.
Atak sırasında uyumak neden iyi gelir?
Birçok kişi migren atağında karanlık ve sessiz bir odada uzanıp uyumanın ağrıyı azalttığını fark eder. Uyku, atak sırasında aşırı uyarılmış olan beyin ağlarının yeniden dengelenmesine yardımcı olabilir. Çocuklarda kısa bir uyku atağı sonlandırmada özellikle etkili olabilir. Ancak gündüz uzun süre uyumak gece uykusunu bozabileceğinden, atak dışındaki günlerde uzun şekerlemelerden kaçınılması önerilir.
“Hafta sonu migreni” neden olur?
Bazı kişilerde ataklar özellikle hafta sonu başlar. Bunun olası nedenleri:
- Hafta içi alışılmış saatten geç uyanmak ve uyku süresinin uzaması
- Sabah kahvesinin gecikmesine bağlı kafein yoksunluğu
- Yoğun stresli bir haftanın ardından gelen gevşeme dönemi
- Öğün saatlerinin kayması
Bu durumda hafta sonu da hafta içine yakın saatlerde kalkmak çoğu zaman yardımcı olur.
Uyku ilaçları migreni etkiler mi?
Uyku sorunu yaşayan migrenli kişilerde ilaç kullanımı dikkatle planlanmalıdır. Bazı ilaçlar sabah sersemliğine ve baş ağrısına yol açabilir; sık kullanılan bazı ağrı kesici ve uyku ilacı kombinasyonları ise ilaç aşırı kullanımına bağlı baş ağrısı riskini artırabilir. Kronik uykusuzlukta ilk basamak olarak ilaçsız bilişsel davranışçı yaklaşım önerilir; ilaç gerekirse türü ve süresi hekim tarafından belirlenir.
Migreni olan kişiler için uyku önerileri
- Her gün, hafta sonu dahil, aynı saatte yatıp kalkmak
- Yetişkinler için önerilen gece 7–9 saatlik uyku süresini hedeflemek
- Gündüz uzun şekerlemelerden kaçınmak; gerekiyorsa 20–30 dakikayla sınırlamak
- Öğleden sonra kafeini azaltmak
- Yatmadan önce ekranları bırakmak, yatak odasını karanlık, sessiz ve serin tutmak
- Horlama ya da nefes durması fark edildiyse uyku apnesi açısından değerlendirme yaptırmak
Uyku sorunu süregen hale geldiyse, migren planıyla birlikte ele alınması gerekir. Ayrıntılar için migren ve uyku bozuklukları sayfalarına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Tiseo C ve ark. Migraine and sleep disorders: a systematic review. The Journal of Headache and Pain, 2020
- Watson NF ve ark. Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult: AASM ve SRS Ortak Uzlaşı Bildirgesi. Sleep, 2015