Boyun fıtığı nedir?
Boyun omurları arasındaki diskler, omurgaya esneklik kazandıran ve darbeleri emen yapılardır. Boyun fıtığında diskin iç kısmı dış halkayı aşarak taşar ve omurilikten kollara giden sinir köklerine (radikülopati) ya da doğrudan omuriliğe (miyelopati) baskı yapar.
Fıtık en sık C5–C6 ve C6–C7 aralıklarında görülür. Yaşla birlikte disklerdeki yıpranma, uzun süre öne eğik çalışma, ani zorlamalar ve travmalar risk etkenleri arasındadır.
Belirtileri nelerdir?
Sinir kökü etkilendiğinde:
- Boyundan omuz başına, kola ve parmaklara yayılan ağrı
- Kolda ve parmaklarda şerit şeklinde uyuşma ve karıncalanma
- Kolda ya da elde güçsüzlük, kavramada zorlanma
- Başın belirli yönlere çevrilmesiyle artan ağrı
Omurilik etkilendiğinde:
- Ellerde beceri kaybı: düğme iliklemede, yazı yazmada zorlanma
- Yürürken dengesizlik, bacaklarda sertlik
- Her iki elde ya da kolda uyuşma
Omurilik etkilenmesine ait belirtiler beklemeden değerlendirilmelidir.
Nasıl değerlendirilir?
Nörolojik muayenede kollardaki kas gücü, refleksler ve his ayrıntılı olarak incelenir; uyuşmanın hangi parmakları kapsadığı etkilenen sinir kökünü gösterir. Bacaklardaki refleksler ve yürüyüş, omuriliğin etkilenip etkilenmediğini anlamak için değerlendirilir.
Belirtilere ve muayene bulgularına göre boyun MR’ı istenir. EMG, sinir kökünün ne ölçüde etkilendiğini gösterir ve benzer belirtilere yol açan karpal tünel sendromu ya da dirsekte ulnar sinir sıkışması gibi durumları ayırt etmeye yardımcı olur. Boyun ağrısıyla birlikte baş dönmesi yakınması olan kişilerde boyun damarları Karotis Doppler ultrason ile değerlendirilebilir.
Hangi yöntemler uygulanabilir?
Sinir köküne baskıya bağlı yakınmalar birçok kişide zamanla azalır. Plan ağrıyı kontrol altına almayı, hareketi korumayı ve sinir kökünü izlemeyi amaçlar:
- Boynu zorlayan çalışma pozisyonlarının düzenlenmesi, kişiye uygun egzersizler
- Ağrı ve sinir ağrısına yönelik ilaç planının düzenlenmesi
- Boyun ve omuz kaslarındaki gerginliğe yönelik kuru iğne ya da nöral terapi
- Fizik tedavi ve rehabilitasyon için yönlendirme
- Omurilik baskısı, ilerleyen güçsüzlük ya da diğer yöntemlere karşın süren şiddetli ağrıda beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesi
Günlük yaşamda nelere dikkat edilmeli?
- Bilgisayar ekranının üst kenarını göz hizasına getirmek; ekrana doğru eğilmemek
- Telefonu göz hizasına yakın tutmak, uzun süre başı öne eğik kullanmamak
- Masa başı çalışmada her 30–45 dakikada bir kısa mola vermek, omuzları ve boynu hareket ettirmek
- Ağır yükleri tek omuzda ya da tek elde taşımamak
- Yüzüstü uyumaktan kaçınmak; boynu gövdeyle aynı hizada tutan bir yastık kullanmak
Bu önlemler fıtığı ortadan kaldırmaz; ancak boyun kaslarındaki gerginliği azaltarak yakınmaların tekrarlamasını sınırlamaya yardımcı olur.
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Kola yayılan ağrı ya da uyuşma birkaç gündür sürüyorsa
- Kolda ya da elde güçsüzlük başladıysa
- Ellerde beceri kaybı, yürüme dengesizliği gibi belirtiler varsa — beklemeden
- Boyun ağrısı bir düşme ya da kazadan sonra başladıysa — acil servise
Uyuşmanın diğer nedenleri için uyuşma ve karıncalanma sayfasına bakabilirsiniz.