Sinir sıkışması nedir?
Kol ve bacaklardaki sinirler, yol boyunca kemik, bağ ve kasların oluşturduğu dar kanallardan geçer. Bu noktalarda sinir üzerine süregen bir baskı oluştuğunda iletimi bozulur; buna sinir sıkışması ya da tuzak nöropati denir. Baskı uzun sürdüğünde sinirin yalıtım kılıfı ve ardından sinir lifleri hasar görebilir.
“Sinir sıkışması” ifadesi günlük dilde boyun ya da bel fıtığına bağlı kök sıkışması için de kullanılır. Bu sayfa kol ve bacaklardaki çevresel sinir sıkışmalarını anlatır; fıtıklar için bel fıtığı ve boyun fıtığı sayfalarına bakabilirsiniz.
En sık hangi sinirler sıkışır?
- Medyan sinir, bilekte: Karpal tünel sendromu — başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma
- Ulnar sinir, dirsekte: Kübital tünel sendromu — yüzük ve serçe parmakta uyuşma, elde ince işlerde güçsüzlük; dirsek uzun süre bükülü kaldığında artar
- Radyal sinir, kolda: Kolun uzun süre bir yere dayanmasıyla el bileğini kaldırmada güçsüzlük
- Peroneal sinir, diz dışında: Ayak sırtında uyuşma, ayak bileğini yukarı kaldırmada güçsüzlük
- Lateral femoral kutanöz sinir, kasıkta: Uyluğun dış yüzünde yanma ve uyuşma (meraljia parestetika); sıkı kemer ve pantolon, fazla kilo ve gebelikte sık görülür
- Tibial sinir, iç topukta: Tarsal tünel sendromu — ayak tabanında yanma ve uyuşma
Belirtileri nelerdir?
- Sinirin taşıdığı bölgede uyuşma, karıncalanma, yanma
- Sıkışma noktasından yayılan ağrı; belirli pozisyonlarda artma
- İlerleyen dönemde ilgili kaslarda güçsüzlük ve incelme
Belirtiler çoğu zaman yavaş başlar ve dalgalı seyreder. Diyabet ve tiroid hastalığı gibi durumlar sinirleri baskıya karşı daha hassas hale getirir.
Sinir sıkışmasına ne yol açar?
- Aynı hareketin uzun süre ve tekrarlayarak yapılması
- Dirseğin ya da bileğin uzun süre bükülü kalması, dirseğe ya da dize dayanma
- Sıkı kıyafet, kemer ve ayakkabılar
- Gebelik ve fazla kiloya bağlı doku şişliği
- Diyabet, tiroid bezinin az çalışması ve romatizmal hastalıklar
- Kırık, çıkık ve kist gibi yerel nedenler
Nasıl teşhis edilir?
Muayenede uyuşmanın dağılımı, kas gücü ve refleksler değerlendirilir; şüphelenilen sıkışma noktasına yönelik özel muayene testleri yapılır.
EMG sinir sıkışmalarında temel tetkiktir. Sinirin hangi noktada sıkıştığını, sıkışmanın derecesini ve sinirde kalıcı hasar olup olmadığını gösterir; boyun ya da bel fıtığına bağlı kök sıkışmasını ve yaygın sinir hasarını (polinöropati) ayırt etmeye yardımcı olur. Gerektiğinde ultrasonla sinirin kendisi de görüntülenebilir.
Hangi yöntemler uygulanabilir?
Plan, sıkışmanın yerine, derecesine ve nedenine göre belirlenir:
- Sinire baskı yapan pozisyon ve hareketlerin değiştirilmesi, gerekirse destekleyici atel ya da bileklik
- Altta yatan diyabet, tiroid hastalığı gibi durumların düzenlenmesi
- Ultrason eşliğinde enjeksiyon
- Çevre kaslardaki gerginliğe yönelik kuru iğne
- İleri sıkışmada ya da diğer yöntemlere yanıt alınamadığında cerrahi değerlendirme için yönlendirme
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Uyuşma ya da karıncalanma birkaç haftadır sürüyorsa
- Elde ya da ayakta güçsüzlük, eşya düşürme, ayağın takılması gibi yakınmalar başladıysa
- Kaslarda incelme fark ettiyseniz
Belirtilerin diğer nedenleri için uyuşma ve karıncalanma sayfasına bakabilirsiniz.