Uyuşma ve karıncalanma neden olur?
Uyuşma (his azalması) ve karıncalanma (iğnelenme, elektriklenme hissi), duyuyu taşıyan sinir yollarının herhangi bir noktasında sorun olduğunu gösterir. Sorun beyinde, omurilikte, omurilikten çıkan sinir köklerinde ya da kol ve bacaklardaki çevresel sinirlerde olabilir. Bu nedenle uyuşma tek başına bir tanı değil, nedeni araştırılması gereken bir belirtidir.
En sık nedenler şunlardır:
- Sinir sıkışmaları: Bilekte medyan sinirin sıkıştığı karpal tünel sendromu, dirsekte ulnar sinirin sıkışması ve diğer tuzak nöropatiler
- Fıtıklar: Boyun fıtığında kola, bel fıtığında bacağa yayılan uyuşma
- Polinöropati: Diyabet, B12 vitamini eksikliği, tiroid hastalıkları, alkol ve bazı ilaçlara bağlı yaygın sinir hasarı
- Merkezi sinir sistemi hastalıkları: Multipl skleroz, inme, beyin ve omurilik hastalıkları
Uyuşmanın yeri neyi gösterir?
Uyuşmanın dağılımı, sorunun nerede olduğu konusunda önemli ipucu verir:
- Başparmak, işaret ve orta parmakta, geceleri artan uyuşma: karpal tünel sendromu
- Yüzük ve serçe parmakta, dirsek bükülüyken artan uyuşma: ulnar sinir sıkışması
- Boyundan kola, belden bacağa şerit şeklinde yayılan uyuşma ve ağrı: sinir kökü sıkışması
- Her iki ayakta başlayıp çorap gibi yukarı doğru ilerleyen uyuşma: polinöropati
- Yüzün, kolun ve bacağın aynı tarafında birlikte görülen uyuşma: beyin kaynaklı nedenler
Diyabetli kişilerin yarısına kadarında, çoğunlukla ayaklardan başlayan sinir hasarı (diyabetik nöropati) gelişebileceği bildirilmektedir.
Uyuşma nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme, uyuşmanın ne zaman ve nasıl başladığı, hangi bölgeleri etkilediği, hangi durumlarda arttığı ve eşlik eden güçsüzlük, ağrı ya da dengesizlik olup olmadığı sorgulanarak başlar. Nörolojik muayenede his, kas gücü ve refleksler ayrıntılı olarak incelenir.
Muayene bulgularına göre şu tetkikler istenebilir:
- EMG: Sinirlerin ve kasların elektriksel iletimini ölçer; sıkışmanın yerini ve derecesini gösterir.
- Kan tahlilleri: Kan şekeri, B12 vitamini, tiroid fonksiyonları ve gerekli diğer değerler
- Görüntüleme: Fıtık ya da merkezi sinir sistemi kaynaklı bir neden düşünülüyorsa MR
Hangi yöntemler uygulanabilir?
Plan, uyuşmanın nedenine göre belirlenir. Sinir sıkışmalarında sinir üzerindeki baskının azaltılması, polinöropatide altta yatan nedenin düzeltilmesi, fıtıklarda ağrının kontrolü ve sinir kökünün korunması amaçlanır. Kapsamda şunlar yer alabilir:
- Altta yatan nedene yönelik ilaç ve takip planı
- Gece bilekliği, hareket ve çalışma düzeninin değiştirilmesi
- Ultrason eşliğinde enjeksiyon
- Kas kaynaklı ağrı eşlik ediyorsa kuru iğne
- Gerekli durumlarda cerrahi değerlendirme için yönlendirme
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Uyuşma birkaç haftadır sürüyor ya da sık tekrarlıyorsa
- Uyuşmaya elde beceri kaybı, eşya düşürme ya da kas erimesi eşlik ediyorsa
- Ayaklarda başlayan uyuşma yukarı doğru ilerliyorsa
- Diyabet ya da B12 eksikliği varsa ve yeni uyuşma başladıysa
Yüzde, kolda ya da bacakta aniden başlayan tek taraflı uyuşma; buna eşlik eden güç kaybı, konuşma bozukluğu ya da görme kaybı inme belirtisi olabilir. Bu durumda beklemeden 112’yi arayın ya da acil servise başvurun.